Rita Süssmuth urodziła się w 1937 r. w Wuppertalu. Studiowała filologię romańską i historię na uniwersytetach w Münster (tu otrzymała tytuł doktora w roku 1964) , Tübingen i Paryżu a także naukę o wychowaniu, socjologię i psychologię. Zajmowała się naukowo pedagogiką, była profesorem na dwóch uniwersytetach (w Bochum i Dortmundzie), Dyrektorem Instytutu do Spraw Kobiet i Społeczeństwa (w Hanowerze). Jest również doktorem honoris causa wielu uniwersytetów, między innymi Uniwersytetu w Bochum, Veliko Trnowo, Uniwersytetu Baltimore i Uniwersytetu Ben Gurion Beer Sheva. Od roku 1971 do 1985 była członkiem Rady Naukowej do Spraw Rodziny przy Ministerstwie do Spraw Młodzieży, Rodziny i Zdrowia.
Jej kariera polityczna rozpoczęła się w roku 1981, kiedy wstąpiła w szeregi Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU). Pełniła funkcję Przewodniczącej Komisji do Spraw Polityki Rodziny CDU. Od 1985 do 1988 r. piastowała urząd Ministra do Spraw Młodzieży, Rodziny i Zdrowia (od 1986 – także ds. Kobiet) w rządzie Kanclerza Helmuta Kohla. Zasiadała w Bundestagu od roku 1987 do 2002, a 10 lat (listopad 1988 - październik 1998) była jego przewodniczącą, do momentu przejęcia władzy przez socjaldemokratów (SPD).
Zasiadała również w licznych prezydiach, radach i kuratoriach takich instytucji jak: Fundacja Bartelsmanna, Shimon Peres Center do Peace, Care Deutschland e.V., Deutsche Aids Stiftung, Deutsche Kinder und Jugendstiftung GmbH, Europa Dialog e.V.
Profesor Rita Süssmuth nadal aktywnie uczestniczy w życiu politycznym Niemiec. Zawsze bardzo żywo interesowała się rolą kobiety w społeczeństwie niemieckim. Jest szczerą rzeczniczką spraw kobiet i rodziny. Zaangażowana jest również w problemy religii i kościoła. W latach 1980-1985 była Przewodniczącą Związku Rodzin Niemieckich Katolików i członkiem Centralnego Komitetu Niemieckich Katolików. Od 1986 do 2002 przewodnicząca Frauenunion (organizacji kobiet w ramach CDU).
Sprawy młodzieży i kształcenia zajmują ważny rozdział w działalności Rity Süssmuth.
Od kwietnia 1988 jest Przewodniczącą Niemieckiego Związku Uniwersytetów Ludowych i Niemieckiej Fundacji na Rzecz Dzieci i Młodzieży. Od 2005 pełni funkcję prezydenta prywatnej uczelni SRH Hochschule w Berlinie.
Istotnym elementem działalności Rity Sussmuth są studia nad migracją i praca na rzecz integracji społecznej imigrantów i mniejszości etnicznych. Od roku 2000 piastuje funkcje w licznych instytucjach zajmujących się zagadnieniami związanymi z migracją - przewodniczyła Niezależnej Komisji ds. Migracji do Niemiec, Niezależnej Radzie Ekspertów ds. Migracji i Integracji powołanej przez niemiecki rząd, uczestniczyła w pracach Globalnej Komisji ds. Międzynarodowych Migracji powołanej przez ONZ, przewodniczyła pracom powołanej przez Komisję Europejską Grupy Wysokiej Rangi Ekspertów ds. Integracji Społecznej Mniejszości Etnicznych i ich Pełnego Uczestnictwa w Rynku Pracy.
Polityka zagraniczna zawsze pełniła bardzo ważną rolę w działalności Rity Süssmuth. Zasiadała w niemieckiej delegacji parlamentarnej Rady Europy, była członkiem Komisji Zagranicznej Bundestagu. Sprawowała urząd wiceprzewodniczącej zgromadzenia parlamentarnego Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (2000-2003).
Działała także na rzecz porozumienia polsko-niemieckiego. Z jej inicjatywy m.in. na przełomie 89/90 Bundestag wraz z demokratycznie wybranym ostatnim parlamentem NRD uchwaliły rezolucję ostatecznie potwierdzającą polską granicę zachodnią na Odrze i Nysie Łużyckiej przez jednoczące się Niemcy. Rita Sussmuth jest także przewodniczącą Kuratorium Federalnego Związku Towarzystw Niemiecko-Polskich (Deutsch-Polnische Gesellschaft Bundesverband) sprawującego pieczę nad działalnością związku.
W 2003 roku odznaczona została Krzyżem Komandorskim z gwiazdą Orderu Zasługi RP.
Od grudnia 2005 szefowa Prezydium Deutsches Polen Institut (Niemieckiego Instytutu Kultury Polskiej).