„Niemcy-Polska-Europa”

Władysław Bartoszewski

Profesor Władysław Bartoszewski urodzony 19 lutego 1922 r. w Warszawie. Historyk, publicysta, polityk. Inicjator i twórca pojednania polsko-niemieckiego, oddany dialogowi polsko-żydowskiemu.
Od września 1940 r. więzień obozu koncentracyjnego Auschwitz, z którego został zwolniony 8 kwietnia 1941 r. dzięki staraniom PCK (dla którego pracował przed uwięzieniem) w Międzynarodowym Czerwonym Krzyżu w Genewie.
Pod okupacją odbywał studia polonistyczne na tajnym Uniwersytecie Warszawskim, działał w konspiracyjnej katolickiej organizacji społeczno-wychowawczej Front Odrodzenia Polski i w Armii Krajowej, był współzałożycielem Rady Pomocy Żydom „Żegota”. Od listopada 1942 r. pracownik Delegatury Rządu na Kraj – tajnego organu władzy administracyjnej w okupowanej Polsce utworzonego z inicjatywy rządu emigracyjnego w Londynie. Jako żołnierz AK brał udział w Powstaniu Warszawskim.
Po wojnie podjął pracę jako dziennikarz „Gazety Ludowej” (dziennika reprezentującego opozycyjne wobec władzy komunistycznej Polskie Stronnictwo Ludowe), współpracował z Główną Komisją Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. Skazany pod zarzutem szpiegostwa, więziony łącznie przez sześć lat przez władze komunistyczne, w 1955 r. uznany został za niesłusznie skazanego i zrehabilitowany.  Kontynuował studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim, mimo złożenia pracy magisterskiej został jednak usunięty z listy studentów. Od 1957 r. współpracował z Tygodnikiem Powszechnym w Krakowie. W 1965 r. po raz pierwszy odwiedził Republikę Federalną Niemiec.
W latach 70. i 80. sekretarz generalny polskiego PEN Clubu, prowadził także wykłady gościnne z historii najnowszej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.
W latach 70. za aktywną działalność opozycyjną i liczne kontakty w krajach zachodnich (w tym -współpracę z Radiem Wolna Europa) został objęty zakazem druku w Polsce (do jesieni 1974 r.)
W latach 80. działacz „Solidarności”, uczestnik wizyty papieża Jan Pawła II w Niemczech. 15 grudnia 1981, dwa dni po wprowadzeniu stanu wojennego, internowany, zwolniony w kwietniu 1982 r. Stypendysta Kolegium Naukowego w Berlinie, wykładowca na uniwersytetach w Monachium, Eichstätt i w Augsburgu. W 1983 r. otrzymał od rządu Bawarii tytuł profesorski.
W latach 1990-1995 był z nominacji Lecha Wałęsy ambasadorem w Wiedniu. W 1995 r. objął funkcję ministra spraw zagranicznych w rządzie Józefa Oleksego. Z okazji 50. rocznicy końca II wojny światowej wygłosił 28 kwietnia 1995 r. w Bundestagu mowę, która spotkała się z wielkim uznaniem. W latach 1997-2001 był senatorem, a w rządzie Jerzego Buzka od czerwca 2000 r. do września 2001 r. ponownie ministrem spraw zagranicznych. Od 21 listopada 2007 r. jest doradcą premiera Donalda Tuska ds. polityki zagranicznej i sekretarzem stanu w Kancelarii Premiera.
Od 1990 r. jest przewodniczącym Międzynarodowej Rady Państwowego Muzeum w Oświęcimiu, od 1995 r. wiceprezesem, a od 2001 r. prezesem polskiego PEN Clubu i przewodniczącym Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.
Opublikował ponad 40 książek i 1200 artykułów w wielu językach. W swoich pracach zajmuje się przede wszystkim II wojną światową i Holokaustem, pisze także o stosunkach między Polakami, Żydami i Niemcami.
Otrzymał liczne wyróżnienia i nagrody, m.in.: za wybitne zasługi dla pojednania polsko-niemieckiego w 1986 r. został wyróżniony Nagrodą Pokojową Księgarzy Niemieckich.
Jako jeden z pierwszych Polaków otrzymał tytuł „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” (1963).
Od 1991 r. jest honorowym obywatelem Państwa Izrael, honorowym obywatelem Warszawy i sześciu innych miast. W 1995 r. został kawalerem Orderu Orła Białego, najwyższego polskiego odznaczenia państwowego. Doktoraty honoris causa przyznało mu wiele uniwersytetów Europejskich. W 1996 r. został wyróżniony nagrodą im. Heinricha Braunsa w Essen i nagrodą im. Heinricha Heinego w Düsseldorfie. W 1997 r. otrzymał Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec, w 2002 r. nagrodę im. Eugena Kogona. W 2007 r. otrzymał w Bratysławie z rąk prezydenta Słowacji Międzynarodową Nagrodę św. Wojciecha.