Efekty kształcenia a kompetencje

Efekty kształcenia są jednym z zasadniczych elementów, które zdaniem ekspertów zajmujących się Procesem Bolońskim, zadecydują o przejrzystości systemów szkolnictwa wyższego oraz kwalifikacji absolwentów. Są to swego rodzaju zestawy kompetencji określających to, co student powinien wiedzieć, rozumieć lub potrafić po zakończeniu procesu kształcenia.  

W nomenklaturze Procesu Bolońskiego między efektami kształcenia a kompetencjami czyni się subtelne rozróżnienie. O ile te pierwsze formułowane są przez osoby konstruujące program czy to studiów, czy poszczególnych kursów, o tyle same kompetencje zdobywane są przez studentów.

Kompetencje stanowią dynamiczne połączenie atrybutów – cech, umiejętności oraz postaw – są tym, co studenci potrafią kończąc określony etap kształcenia. Są to zarówno wiedza, jej rozumienie, jak i umiejętności praktyczne, intelektualne oraz interpersonalne, a także wartości etyczne. Kompetencje dzieli się na ogólne (generic) i przedmiotowe (subject specific) (zobacz schemat poniżej). Obydwa typy mają znaczenie przy tworzeniu programów studiów i powinny pozostawać ze sobą w odpowiedniej równowadze. 

Kompetencje ogólne to m. in. umiejętność podejmowania decyzji, zdolności przywódcze, planowania i organizacji. Jak widać, mają one charakter uniwersalny dla wszystkich programów studiów, nie są powiązane z poszczególnymi dziedzinami nauki, a kształci się je zazwyczaj poprzez stosowanie odpowiednich metod nauczania. 

Kompetencje przedmiotowe są natomiast umiejętnościami specyficznymi dla poszczególnych dyscyplin, zależnymi od kierunku studiów np. metody analiz starożytnych skryptów dla historii, czy metody analiz chemicznych dla chemii.